Begeleiding in het realiseren van veranderingen
home trainingen pers. begeleiding NLP systemisch werk boeken wie ben ik contact

Wat is systemisch werk?

De methodiek ‘Systemisch werken’ kan ons inzicht geven in hoe wij als individu, verbonden zijn met verschillende groepen: systemen. Het eerste en belangrijkste systeem is dat waarin een kind wordt geboren: de familie.
Alle individuele leden van een familie zijn verbonden met elkaar en daarmee ook soms ook met eerdere of nieuwe liefdes van ouders, andere landen waarin zij of hun (groot)ouders geboren zijn, geloofsovertuigingen en de geschiedenis van de familie.

In de loop van ons leven maken we ook deel uit van andere systemen; de school, de  sportvereniging, de vriendengroep of de werkkring. Waar we er in deze systemen voor kunnen kiezen om er deel van uit te maken of eruit te stappen, is dat bij een familie anders. Je blijft altijd deel uit maken van de familie. Je ouders zijn je ouders, ook als het contact met hen onmogelijk blijkt, als je er voor kiest het contact te verbreken of als je door anderen dan je biologische ouders bent opgevoed. Je bent broers en zussen voor altijd, of je dit nu leuk vindt of niet.

In elk systeem reageren mensen op elkaar. Als individu hebben we invloed op het systeem en andersom heeft het systeem invloed op ons als individu. De kracht van het systeem blijkt sterker dan die van het individu.
Systemen blijken het beste te functioneren als er aan een aantal in ons lijf opgeslagen natuurlijke ‘wetten’ of behoeften wordt voldaan.
De wet van binding vraagt dat alle mensen die bij het (familie)systeem horen ook werkelijk een plek krijgen. Ook de mensen die niet meer leven of niet konden of mochten leven zoals een miskraam of een abortus. Ook de mensen die worden uitgesloten omdat ze volgens het groepsgeweten van de familie iets hebben gedaan waardoor ze er niet meer bij mogen horen.
De wet van orde vraagt dat ieder lid van de familie zijn plek vanuit zijn eigen positie invult, overeenkomstig de systemische volgorde. Grootouders komen eerst, dan ouders en dan de kinderen. Oudste kinderen hebben eerdere rechten dan de jongere kinderen.
De wet van geven en nemen vraagt om een evenwicht tussen deze beide. Als er gemiddeld een balans is blijft de energie in de relatie lopen. Neem je zonder te geven, dan verliest de ander het verlangen nog langer te geven. Geef je zonder te nemen, zal de ander op den duur niet meer kunnen of willen nemen. In de relatie ouder-kind wordt de balans gecreëerd over twee generaties. Het kind neemt en geeft later als volwassene weer aan eigen of aan andermans kinderen.

Wanneer de systemische wetten niet worden gerespecteerd, kan de balans in het systeem verstoord raken en kan een individu de verantwoordelijkheid nemen om de balans te herstellen. Vaak zijn dit de kinderen die onbewust uit liefde en loyaliteit handelen.
poppetjes1            poppetjes3
Dynamieken
De werkvorm ‘familieopstellingen’, waarvoor Bert Hellinger de grondslag heeft gelegd, is een manier om bewegingen die balans brengen in een familiesysteem, zichtbaar te maken. Die bewegingen worden ‘dynamieken’ genoemd. Dynamieken kunnen heel positief en versterkend zijn, maar ook negatief en verzwakkend. In dat laatste geval is er sprake van een beweging die ten koste gaat van een of meerdere mensen in het systeem en kan er gezocht worden naar een andere balans.
 
Symptomen
Mensen zijn sterk en kunnen het soms heel lang volhouden om bijvoorbeeld te veel op hun nek te nemen of op hun schouders te dragen. De patronen die zij in hun volwassen leven laten zien, zijn vaak al ontstaan in de eerste jaren van hun leven. Ze hebben deze als kind al zo goed geleerd. Soms pas vele jaren later verschijnen zij bij een arts of therapeut met mentale of fysieke symptomen.
De werkelijke bron van de symptomen kan soms nog veel verder terug liggen omdat patronen van generatie op generatie doorgegeven kunnen worden.

Wat is een opstelling?

Je wilt graag iets veranderen, een oud patroon loslaten en een nieuw pad inslaan... en in de hectiek van de dag blijf je doen wat je altijd al deed. Een opstelling kan de tijd even laten stilstaan. Je brengt een innerlijk beeld van een probleem of thema naar buiten waardoor zichtbaar kan worden wat mogelijk een stap in de gewenste richting kan zijn.
 
“Ik vind mijn werk leuk maar het kost me zoveel energie”
Door langdurige nek- en schouderklachten komt hij in de ziektewet.
Een opstelling laat zien dat hij in zijn werk structureel van zijn plek gaat. Hij neemt verantwoordelijkheden op zijn nek en schouders die eigenlijk bij zijn baas horen.
Een blik op zijn plek in het familiesysteem laat zien dat dit patroon veel eerder in zijn leven is ontstaan. Toen zijn vader na de scheiding uit zijn leven verdween, nam hij als jongen van 9 zijn taak en plek naast zijn moeder over.

Uitgaande van de symptomen, komen cliënten met begeleiding van de opsteller tot een kernachtige verwoording van het probleem of thema. De cliënt kiest vervolgens representanten voor de personen in zijn of haar systeem die van belang zijn met betrekking tot het probleem en geeft ze intuïtief een plek in de ruimte waarin gewerkt wordt. De begeleider ‘leest’ met de systemische kennis en ervaring als het ware het beeld dat de cliënt heeft neergezet: Staan mensen systemisch op de ‘juiste’ plek ten opzichte van elkaar? Zien zij elkaar? Zijn ze ook in contact?

Een onverklaarbaar fenomenologisch kenmerk van een opstelling is dat de representanten gevoelens, emoties en gedachten hebben die vaak sterk overeenkomen met die van de persoon die zij representeren. Zodra iemand uit deze ‘rol’ stapt, verdwijnen deze weer. 

                      poppetjes2
Bij de start van een opstelling voelen representanten zich vaak niet prettig op de plek waar ze zijn neergezet. Ze willen daar weg, zijn niet in staat de anderen aan te kijken of ervaren heftige emoties zoals angst of boosheid. De begeleider kijkt en voelt wat zich ontvouwt in het ‘veld’ en past interventies toe die het systeem in beweging brengen. De fysieke sensaties en gevoelens worden niet geïnterpreteerd, maar worden als leidraad gebruikt in het proces van de opstelling en geven aanwijzen over een mogelijk helende en versterkende richting van het proces.
 
Door representanten met elkaar in contact te brengen, een andere, meer passende plek te geven om woorden te laten spreken, brengt de begeleider het systeem in beweging en verandert de dynamiek. Soms kijkt een cliënt op afstand alleen naar dit proces. Die meditatieve manier van zien is vaak al genoeg om het proces van heling in gang te zetten en los te komen van emotionele ‘verstrikkingen’ in het systeem. Je kunt als cliënt ook zelf na verloop van tijd de plek van je representant innemen en zelf de veranderde positie ervaren of helende zinnen uitspreken.
Steeds wordt er gekeken naar wat mogelijk is voor de cliënt en hoe hij zijn volgende stap zou kunnen zien.

We zijn vaak op oplossingen gericht. De oplossingen die we vinden in opstellingen hebben niets met logica te maken. Wat opgelost wordt in een opstelling is ook niet zozeer het probleem dat speelt, maar een bepaalde lichaamshouding. Iemand die zich groter maakte ten opzichte van zijn ouders, kan weer klein worden. Iemand die zich sterk heeft gemaakt en een verantwoordelijkheid heeft gedragen voor een ander, kan dit teruggeven aan degene bij wie het hoort en voelen hoe een last van hem afvalt. Opstellingenwerk is lichaamswerk en oplossingen moeten dan ook in het lichaam voelbaar zijn. Zo kunnen ze leiden tot re-integratie van vitale levenskracht.

Een opstelling kan leiden tot begrip en acceptatie, waardoor iemand kan stoppen met pogingen te willen veranderen wat onveranderbaar is. De werkelijkheid onder ogen zien en benoemen, heeft een helende werking en kan ervoor zorgen dat iemand de geschiedenis beter een plek kan geven en in heden zijn plek beter kan innemen. Relaties kunnen weer meer in overeenstemming komen met de systemische wetten en de verschillende familieleden die door de dynamiek van hun plek waren gegaan, vinden opnieuw hun plek.